شخصیت بی نظیر و منفردی که در برهه ای از تاریخ پر آشوب خاندانی بزرگ و افتخار آفرین پایه گذاری می نماید و با روحیه نستوه و آزادی خواه و بدور از فساد درخت امنیت و میهن پرستی را بارور می نماید.
این بزرگ مرد به دوران جوانی زادگاه خود را ترک گفته و ساکن ارومیه می شود. به روزگاری که این شهر مورد تجاوز بیگانگان عثمانی و روس قرار گرفته و حاکمیت مرکزی کم رنگ است.
راهها امنیت ندارد و رشته تجارت گسیخته شده. در مقابل بیگانگان می ایستد تا بدانجا که کینه اش را بدل می گیرند . امنیت راه مواصلاتی با جهان خارج را برقرار می نماید و تجارت را رونق میبخشد. بهمین سبب ملقب به ناظم التجار می گرددو...
فرزندانش صراف بودند و رئیس و بنیان گذار بانک فلاحت.
نوادگانش در کسوت مدیریت و امیر لشگری و استاد دانشگاه ظاهر می شوند.
نسل بعدی وزیر و پزشک و استاد دانشگاه.
از این نسل طیبه شمار بسیاری هم اکنون نام آن بزرگ مرد را با افتخار بر خود دارند.
رقابت سفير آمريك و روسيه تزاري در اروميه بالا گرفته و سفير آمريكا به پشتوانه قدرت مالي نفوذ بسيار يافته و روسيه از اين بابت در تنگنا قرار مي گيرد.
سفير روسيه در اين برهه چاره را در توسل به كاظم خان مي بيند و براي ملاقاتش با كالسكه راهي قلعه مي شود.
در راه قلعه چون به پست نگهباني اول مي رسد با ديدن سبيل تا بناگوش در رفته و چهره خشن نگهبان ترس بر او غالب مي شود و حالش دگرگون شده و به كالسكه چي نهيب مي زند نگه دار!
اما كالسكه چي بر عكس متوجه شده و بسرعت مي راند و سفير آشفته حال در همان كالسكه به آلودگي اغشته مي شود.
در پست دوم نيز همان حالت تكرار مي شود تا بنزد كاظم خان مي رسند.
چون كاظم خان در كالسكه را مي گشايد سفير روسيه را در ميان آلودگيها آشفته و نالان مي يابد .
از آنهمه شوكت روسيه چيزي نمي ماند!
راوي يكي از نظاميان ارومي
در اين رابطه مي توان به موارد ذيل اشاره نمود:
شاهزاده امام قلي ميرزا كه از هواداران آلمانيها بود با شينومان قراردادي براي ساختن كشتي در درياچه اروميه امضا نمود و بيعانه اي به مبلغ نه هزار تومان پرداخت كرد.
آجرپزي آلماني - الكل سازي روسي- آسياب بخاري آلماني كه در آستانه جنگ اول جهاني تاسيس گرديد و چوب بري روسي از كارخانجات فعال اين دوران است.
از جمله:
بركت له اولسون ميريلر
سو وار ساز ديريلر
آرياييها پس از اسكان در ايران طبق سنن و آيين خود تا پيش از زرتشت مردگان را سوزانده و بر روي خاكستر آن خاك ريخته دوباره بر روي آن مرده ديگري را مي سوزاندند و بدين ترتيب تپه هاي خاكستر پديد مي آمد كه نشان از قدمت تمدن در حوالي آنست.
تپه خاكستر قره باغ نيز نشان از تمدن اقوام آريايي و سكونت آنها در اين كوهساران دارد.
گاه با جستجو در اين خاكسترها از متعلقات متوفي اشيايي بدست مي آوردند ولي زمينه ساز از بين رفتن آثار تاريخي توسط نا اهلان شده است.
در اين نبردها حاج ناظم آقا با گروه غواصش حضور داشته و بخاطر رشادتهايش لقب سردار فاتح اخذ مي كند.
بهنگام هجوم لشگر دولت شورايي به آذربايجان در دهه بيست زنان و كودكان را با مال و حشم راهي مقطالو مي كنند و ريش سفيدان برياست مير ابراهيم آقا با نان و نمك باستقبال مي روند.
محل ورود لشگر متجاوز از سمت بالاي قنات حاج ناظم بود كه با اين ترفند روستا آسيب نديده و سالم مي ماند.
سربازان در خارج روستا چادر زده و قريب دو سال اقامت مي كنند اما روستا اشغال نمي شود و تنها براي رفع حوائج بدانجا رجوع مي كردند.
در دويم ذي قعده 1339 موافق تقريرات تيمور آقاي حكمران سيصد نفر از طايفه عبدوي به حكم اسماعيل آقا در حاليكه كسان كاظم بيك در غفلت بوده اند به قراباغ هجوم و تا قريه قالقاچي كسان كاظم را عقب نشانده و شش نفر هم از آنها مقتول شده است.
در قالقاچي هر چه محصول بوده يا برده و يا آتش زده سوزانده و مراجعت به قراباغ كرده اند.
از كسان اسمعيل آقا كه مهاجم هم بوده اند كسي كشته نشده است.
مبارز نستوه و قهرمان مقاومت در فتنه جیلولوق
اینها تاریخ شفاهی یک طایفه است. شخصیت محوری حاج محمد ناظم التجار اورمیه است و نسل پدید آمده از او. کوشیده ایم آنچه در افواه جاریست ضبط کنیم تا نسلهای آینده از پدرانشان بدانند و حتی بی اهمیت ترین اتفاقات را نیز فرو نگذاشته ایم.
